صورت اوّل / صورت دوم / صورت سوم / صورت چهارم ا ج / ج ا / ج / ج ا ب / ب / ا ب / ب زيرا در دو صورت اوّل صغرى موجبه و كبرى سالبهء جزئيه است و نتيجه در صورت اوّل ايجابى و در صورت دوم سلبى خواهد بود . در صورت‌هاى سوم و چهارم صغرى سالبه و كبرى موجبهء جزئيه است و نتيجه در يكى ايجابى و در ديگرى سلبى است . اكنون كه اين‌دو شرط معلوم گرديد ، بايد دانست كه از ميان شانزده ضرب ، فقط چهار ضرب در اين شكل منتج هستند و دوازده ضرب ديگر عقيم‌اند . توضيح اين‌كه كبراى كلّى اگر سالبه باشد ، صغرى يا موجبهء كلى است يا موجبهء جزئى و اگر كبراى كلى موجبه باشد ، صغرى يا سالبهء كلّى است يا سالبهء جزئى . همان‌گونه كه قبلا گفتيم ، نتيجه در اين شكل هميشه سالبه است . از نظر كميت نتيجه همواره تابع صغرى است ، زيرا هرگاه همهء ج يا بعضى از آن از نظر ملاقات و مباينت ب ، مخالف همهء الف باشد ، در اين صورت بعضى از ج يا همهء آن مباين الف خواهد بود . از آن‌جا كه قياس‌هاى اين شكل كامل نيست ، هر ضربى از ضروب آن نيازمند بيانى جداگانه است . بيان حقيقى به « لميّت » است كه توضيح داده شد . اما از نظر « انّى » گاه صغرى را عكس مىكنند تا به شكل اوّل درآيد ، اگر صغرى سالبه باشد ، مقدمات را به جاى همديگر قرار مىدهند و اگر عكس يا جابه‌جايى مقدمات ( قلب ) مفيد نباشد ، گاه از دليل افتراض و گاه از راه خلف آن را بيان مىكنند . صور منتج و عقيم اين شكل در جدول « 17 » آمده است . « 1 » بيان ضروب منتج ضرب اوّل : قراين در اين ضرب عبارتند از : كل ج ب ، و لا شىء من الف ب . اكنون كبرى را منعكس مىكنيم ، مىشود : لا شىء من ب الف ، ضرب دوم از شكل اوّل

--> ( 1 ) - ر . ك : جدول شماره 17 ، ص 685 .